Öğrencilerin, sınavlara hazırlananların ve öğretmenlerin yeni eğitim adresi bulportal.com yayında! Detay
  1. Ana Sayfa
  2. LGS
  3. 8. Sınıf İnkılap Tarihi
  4. 8. Sınıf İnkılap Tarihi: Kuvâ-yı Milliye’den Düzenli Orduya Neden Geçildi?

8. Sınıf İnkılap Tarihi: Kuvâ-yı Milliye’den Düzenli Orduya Neden Geçildi?

Kuvâ-yı Milliye işgallere karşı ilk direnişi sağladı. Yerel birliklerin katkılarını ve sınırlarını karşılaştırarak düzenli ordunun neden kurulduğunu öğrenin.

Düzenli orduya geçiş konusunu temsil eden tarihî askerî teçhizat

Düzenli orduya geçiş, Kuvâ-yı Milliye işgallere karşı ilk direnişi sağlasa da özellikle Batı Cephesi’nde uzun süreli ve ortak komuta altında yürütülen bir savaş için yeterli olmaması nedeniyle gerekli görüldü. Buradaki önemli ayrım şudur: Yerel direnişin sınırlı kalması, onun Millî Mücadele’ye katkı sağlamadığı anlamına gelmez.

Kuvâ-yı Milliye ilk direnişte ne yaptı?

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Anadolu’da işgaller başladı. İşgale uğrayan veya işgal tehdidi altındaki bölgelerde halk, bulunduğu yeri savunmak için silahlı gruplar oluşturdu. Kuvâ-yı Milliye, Millî Mücadele’nin ilk dönemindeki bu yerel direniş güçlerini anlatan addır. Bu birlikler her bölgede aynı biçimde kurulmadı; bulundukları yerin koşullarına göre hareket etti. Konunun bağlantılı bir yönünü 8. Sınıf İnkılap Tarihi kategorisindeki ilgili yazılar yazısında bulabilirsiniz.

Yerel güçler, düzenli bir ordunun hemen kurulamadığı dönemde direnişin başlamasına yardım etti. İşgal kuvvetlerinin ilerleyişini bazı yerlerde yavaşlattı ve halkın savunmaya katılmasına imkân verdi. Ayrıca işgallere karşı mücadele edilebileceğini gösterdi. Bu katkıları anlamadan, daha sonra neden yeni bir askerî örgütlenmeye ihtiyaç duyulduğunu açıklamak güçleşir.

Ancak bir kasabayı veya çevresini savunmakla geniş bir cephede birbirine bağlı birlikleri yönetmek aynı iş değildir. Kuvâ-yı Milliye’nin güçlü yönü, yerel koşullara hızla karşılık verebilmesiydi. Sınırı ise farklı birliklerin ortak bir plan ve komuta altında sürekli savaşmasını sağlamanın güç olmasıydı.

Düzenli orduya geçiş hangi ihtiyacı karşıladı?

Batı Cephesi’nde karşılaşılan Yunan ordusu, örgütlü bir askerî güçtü. Böyle bir orduya karşı yalnızca ayrı ayrı hareket eden yerel birliklere dayanmak yeterli görülmedi. Düzenli orduya geçiş, askerlerin tek bir komuta düzeninde eğitilmesi, görevlendirilmesi ve birlikte hareket etmesi ihtiyacına karşılık verdi.

Ortak komuta, birliklere aynı hedef doğrultusunda görev verilmesini sağlar. Düzenli ikmal ise yiyecek, silah ve cephane gibi ihtiyaçların planlanmasıdır. Bir birliğin cesur olması bu ihtiyaçları tek başına çözmez: Cephanesi biten veya diğer birliklerle bağlantı kuramayan bir güç, savunduğu yerde uzun süre kalmakta zorlanır.

Bu değişim yalnızca asker sayısını artırmak değildi. Meclisin savaşın yönetimiyle ilgili kararlarını uygulayabilecek, görev ve sorumlulukları belirlenmiş bir askerî yapı kurmaktı. Meclisin açılmasının yönetimde neyi değiştirdiğini hatırlamak isterseniz TBMM’nin açılmasıyla ilgili konu anlatımına bakabilirsiniz.

Yerel direniş ile düzenli ordu nasıl karşılaştırılır?

İki gücü “biri iyi, diğeri kötü” diye ayırmak yanıltıcıdır. Doğru karşılaştırma, hangi koşulda hangi ihtiyacı karşıladıklarına bakar. İşgallerin hemen ardından yerel direniş savunmayı başlatabildi. Batı Cephesi’nde savaşın genişlemesi ise birliklerin birlikte hareket etmesini zorunlu kıldı. Dolayısıyla düzenli orduya geçiş, ilk direnişin yok sayılması değil, mücadelenin değişen ihtiyaçlarına verilen bir yanıttı.

Şöyle düşün: Yakın çevreni iyi tanıyan küçük bir grup, bir tehlikeyi erkenden fark edip komşularını uyarabilir. Fakat farklı bölgeleri aynı anda korumak için grupların nerede görev yapacağını belirleyen ortak bir plan gerekir. Bu örnek tarihî olayın kendisi değildir; yerel hareket etme ile eş güdümlü hareket etme arasındaki farkı anlamaya yardımcı olur.

Düzenli ordunun kurulması bir anda tamamlanan bir işlem değildi. Kuvâ-yı Milliye birliklerinin yeni askerî düzene katılması konusunda da her yerde aynı tutum görülmedi. Batı Cephesi’ndeki düzenli ordu birliklerinin Ocak 1921’deki Birinci İnönü Muharebesi’nde elde ettiği başarı, yeni örgütlenmenin önemini gösteren gelişmelerden biridir. Yine de bu başarıyı, Millî Mücadele’de ondan önce hiç direniş gösterilmediği biçiminde yorumlamamak gerekir.

Bir tarih sorusunda nedeni nasıl açıklarsın?

“Neden düzenli orduya geçildi?” sorusunu yanıtlarken üç basamak kullanabilirsin: Önce Kuvâ-yı Milliye’nin işgallere karşı direnişi başlattığını belirt. Ardından yerel ve birbirinden ayrı hareket eden birliklerin geniş bir cephede ortak plan uygulamakta zorlandığını açıkla. Son olarak örgütlü bir orduya karşı ortak komuta, eğitim ve ikmal gereksinimini sonuca bağla. Böylece hem ilk direnişin değerini hem de düzenli orduya geçiş kararının nedenini göstermiş olursun.

Karıştırma: Kuvâ-yı Milliye’den düzenli orduya yönelmek, yerel birliklerin hiçbir işe yaramadığı anlamına gelmez. “İlk direnişte etkiliydi” ve “uzun süreli cephe savaşı için yetersiz kaldı” yargıları birlikte doğru olabilir; çünkü farklı koşulları anlatırlar.

Mini test: Kararı gerekçelendirebilir misin?

  1. İşgallerin ilk döneminde Kuvâ-yı Milliye’nin sağladığı bir katkıyı yaz.
  2. Batı Cephesi’nde ayrı ayrı hareket eden yerel birliklerin karşılaşabileceği iki güçlüğü belirt.
  3. “Kuvâ-yı Milliye yararlı olduğuna göre düzenli orduya gerek yoktu.” diyen bir arkadaşına nasıl yanıt verirsin?
  4. Birliklere ortak görev verilmesi ve cephanenin planlı dağıtılması hangi iki ihtiyacı karşılar?

Cevap anahtarı

  1. Örnek cevap: İşgallere karşı yerel direnişi başlatmış ve bazı yerlerde işgal kuvvetlerinin ilerleyişini yavaşlatmıştır. Bu katkılardan birini yazmak yeterlidir.
  2. Örnek cevap: Ortak bir savaş planını uygulamakta ve yiyecek ile cephane ihtiyaçlarını düzenli karşılamakta zorlanabilirler.
  3. Kuvâ-yı Milliye ilk direnişte yararlıydı; fakat örgütlü bir orduyla geniş cephede uzun süre savaşmak için ortak komuta ve planlama gerekiyordu. Düzenli orduya geçiş bu ihtiyaca yanıt verdi.
  4. Ortak görev verilmesi komuta ve eş güdüm ihtiyacını; cephanenin planlı dağıtılması ikmal ihtiyacını karşılar.
8. Sınıf İnkılap Tarihi: Kuvâ-yı Milliye’den Düzenli Orduya Neden Geçildi?
0

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

BulPortal ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!