11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi konusunda kalp, damarlar ve kan birlikte incelenir. Kalp kanı pompalar, damarlar kanın vücutta ilerlemesini sağlar, kan ise oksijen, besin ve hormonları taşırken atık maddelerin uzaklaştırılmasına yardım eder.
Dolaşım sisteminin temel görevleri
Dolaşım sistemi, hücrelerin ihtiyaç duyduğu maddelerin taşınmasını ve hücrelerde oluşan bazı atıkların ilgili organlara ulaştırılmasını sağlar. Sistem yalnızca oksijen taşımakla sınırlı değildir. Besin maddeleri, hormonlar, bağışıklık hücreleri ve ısı da kan yoluyla vücutta dağıtılır. Bu başlıkla ilişkili ek bilgiler 11. Sınıf kategorisindeki ilgili yazılar içeriğinde yer alıyor.
- Akciğerlerden alınan oksijeni hücrelere taşır.
- Hücrelerde üretilen karbondioksiti akciğerlere götürür.
- Sindirim sisteminden emilen besinleri dokulara ulaştırır.
- Hormonların hedef organlara taşınmasına aracılık eder.
- Vücut sıcaklığının ve iç dengenin korunmasına katkıda bulunur.
- Bağışıklık hücrelerini ve antikorları gerekli bölgelere taşır.
Kalbin yapısı ve kanın izlediği yol
Kalp, göğüs boşluğunda iki akciğer arasında bulunan kaslı bir organdır. Dört odacıktan oluşur: sağ kulakçık, sağ karıncık, sol kulakçık ve sol karıncık. Kulakçıklar kanı karıncıklara aktarır; karıncıklar ise kanı kalpten damarlara pompalar.
Kalbin sağ ve sol tarafı bir bölme ile birbirinden ayrılır. Böylece oksijence fakir kan ile oksijence zengin kanın karışması önlenir. Kalp kapakçıkları, kanın yalnızca doğru yönde ilerlemesine yardım eder. Kapakçıkların temel görevi, pompalanan kanın geriye kaçmasını engellemektir.
| Kalp bölümü | Gelen kan | Gönderilen kan |
|---|---|---|
| Sağ kulakçık | Vücuttan gelen oksijence fakir kan | Sağ karıncığa |
| Sağ karıncık | Sağ kulakçıktan gelen kan | Akciğerlere |
| Sol kulakçık | Akciğerlerden gelen oksijence zengin kan | Sol karıncığa |
| Sol karıncık | Sol kulakçıktan gelen kan | Tüm vücuda |
Sol karıncık, kanı tüm vücuda göndermek için daha güçlü kasılır. Bunun nedeni, kanın akciğerlere göre çok daha uzak olan vücut dokularına ulaştırılmasıdır.
Damar çeşitleri ve görevleri
11. sınıf biyoloji kapsamında damarlar arter, ven ve kılcal damar olarak üç grupta ele alınır. Damarın adı, yalnızca taşıdığı kandaki oksijen miktarına göre değil, kanın kalbe göre hareket yönüne göre belirlenir.
- Atardamar: Kanı kalpten vücuda veya akciğerlere götürür. Duvarı kalın, kaslı ve esnektir. Kan basıncı diğer damarlara göre daha yüksektir.
Yorumlar kapalı.